Ăn cơm cùng chủ nhà: phép tắc trên mâm cơm nhà dân
Bữa cơm đầu tiên ở homestay Tả Van, bạn ngồi xuống mâm mà không biết nên ngồi chỗ nào, đợi ai gắp trước, và từ chối chén rượu mời ra sao. Vài phép tắc nhỏ trên mâm cơm nhà dân giúp bạn ăn thoải mái mà không vô ý làm chủ nhà khó xử.

Nguồn ảnh bìa: Kevin Malik qua Pexels. Ảnh minh họa, không chụp ở Tả Van.
Tối đầu tiên ở homestay Tả Van, chủ nhà dọn mâm cơm ra giữa sàn: cơm trắng, vài món ăn chung, một bát canh, rau theo mùa. Bạn ngồi xuống mà không biết nên ngồi chỗ nào, có nên gắp ngay không, và lát nữa chủ nhà mời rượu thì từ chối ra sao. Không ai bắt lỗi khách, nhưng vài phép tắc nhỏ giúp bữa cơm thoải mái hơn cho cả hai bên.
Chỗ ngồi cứ để chủ nhà xếp. Trong nhà người H'Mông, người lớn tuổi và chủ nhà thường ngồi ở vị trí quen thuộc của họ, khách ngồi chỗ được mời. Đừng tự chọn ghế đầu mâm hay ngồi ngay cạnh bếp cho tiện. Nếu chủ nhà nói cứ ngồi tự nhiên thì ngồi đâu cũng được, nhưng vẫn nên tránh chỗ của người lớn tuổi nhất trong nhà.
Đợi người lớn tuổi gắp trước rồi hãy ăn. Ở nhiều nhà, bữa cơm bắt đầu khi người lớn tuổi nhất cầm đũa, hoặc chủ nhà mời cơm. Đừng vội gắp khi mọi người còn đang chờ. Ăn chậm một nhịp không ai chê, ăn vội trước cả nhà mới gây chú ý.

Nguồn ảnh: Meruyert Gonullu qua Pexels. Gia đình ăn cơm ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Ảnh minh họa, không chụp ở Tả Van.
Đũa có vài điều nên nhớ. Không cắm đũa thẳng đứng vào bát cơm, vì trông giống bát cơm cúng. Không dùng đũa chỉ vào người khác, không gõ đũa vào bát, và không bới tung đĩa thức ăn chung để chọn miếng ngon. Gắp phần ở phía gần mình, gắp ít một, hết lại gắp thêm. Nếu nhà có thìa hoặc đũa riêng để gắp đồ chung thì dùng theo.
Cơm trong bát nên ăn cho gọn. Bưng bát lên tay, ăn cùng cơm và thức ăn, đừng để cơm thừa vương vãi nhiều trong bát. Ăn thêm được thì cứ xin thêm, chủ nhà thường vui khi khách ăn ngon miệng. Khen một câu thật lòng về món ăn, ví dụ rau tươi hay canh ngon, cũng đủ làm chủ nhà vui cả bữa.
Rượu mời là phần khó từ chối nhất. Chủ nhà rót rượu ngô hay rượu gạo mời khách là phép lịch sự, không phải ép uống. Nếu không uống được, cứ nói thật ngay từ đầu, giọng vui vẻ, và xin một chén nhỏ hoặc xin uống nước thay. Uống một ngụm nhỏ cho phải phép rồi đặt chén xuống cũng được, không ai bắt cạn chén. Quan trọng là thái độ, không phải tửu lượng.

Nguồn ảnh: Annushka Ahuja qua Pexels. Ảnh minh họa, không chụp ở Tả Van.
Ăn xong, đừng đứng dậy bỏ đi ngay. Ngồi lại trò chuyện một lúc, rồi hỏi xem có thể giúp dọn mâm hay rửa bát không. Chủ nhà thường từ chối, nhưng câu hỏi đó thể hiện bạn coi mình là khách trong nhà chứ không phải khách trọ. Rửa giúp vài cái bát sau bữa cơm đôi khi để lại ấn tượng tốt hơn cả một lời khen.
Một bữa cơm ở bản không có thực đơn cầu kỳ, nhưng cách bạn ngồi vào mâm nói lên nhiều điều. Ngồi đúng chỗ, đợi người lớn tuổi, gắp gọn gàng, từ chối rượu khéo léo, và giúp dọn dẹp sau bữa ăn là đủ để chủ nhà nhớ bạn như một vị khách dễ mến.
Đọc thêm về món ăn ở bản trong Ăn gì ở Tả Van: cơm nhà và đặc sản vùng cao. Muốn xem phòng và cách đặt chỗ ở Tả Van, ghé trang chủ Cloud Valley.
Đi trek cùng chúng tôi
Mọi tuyến trong các bài viết đều kết thúc tại Cloud Valley. Ngủ ở nơi tuyến trek kết thúc, không phải quay về thị xã.


