Mua thổ cẩm ở bản: phân biệt hàng dệt tay và hàng chợ
Đứng trước sạp thổ cẩm ở Tả Van, làm sao biết món nào dệt tay thật, món nào in máy từ chợ? Lật mặt sau tấm vải lên, câu trả lời nằm ở đó.

Ảnh bìa: sephylmism via Pexels. Ảnh chụp một người phụ nữ đang dệt vải thổ cẩm trên khung gỗ trong nhà gỗ ở Sa Pa, Lào Cai.
Bạn đứng trước một sạp thổ cẩm ở Tả Van. Khăn, túi, váy xếp chồng lên nhau, màu chàm, màu đỏ, màu vàng rực rỡ. Người bán nói tất cả đều dệt tay, đều là hàng của người Mông trong bản. Bạn muốn mua một món thật làm quà, nhưng nhìn món nào cũng giống món nào.
Câu trả lời ngắn gọn: hàng dệt tay thật luôn có dấu vết của bàn tay người làm, còn hàng chợ in máy thì đều tăm tắp. Lật mặt sau của tấm vải lên xem là cách phân biệt nhanh nhất, không cần biết gì về nghề dệt.
Lật mặt sau tấm vải lên xem trước
Vải dệt tay có mặt sau mờ hơn mặt trước rõ rệt. Họa tiết nhìn từ mặt sau hơi lem, sợi vải không đều nhau, chỗ dày chỗ mỏng, thỉnh thoảng có nút nối sợi. Đó là dấu vết của khung dệt tay.

Nguồn: Duong Nguyen via Pexels.
Vải in máy thì ngược lại. Họa tiết hai mặt gần như giống nhau, màu đều từ mặt này sang mặt kia, mép vải sắc gọn. Lật lên lật xuống vài lần sẽ thấy khác nhau ngay, vì máy in không phân biệt mặt trước mặt sau.
Vải lanh dệt tay thô, cứng, hơi ráp tay lúc mới mua. Vải in máy thường là cotton pha hoặc sợi tổng hợp, mềm, mịn và nhẹ ngay từ đầu.
Nhìn mép vải nữa. Hàng dệt tay thường được viền tay, đường viền không thẳng tuyệt đối. Hàng máy có mép cắt gọn, đôi khi có đường may công nghiệp chạy đều một lượt.
Hỏi người bán, và mua ở đâu thì thật hơn
Hỏi ai làm ra món này, làm ở bản nào, mất bao lâu. Người bán hàng thật thường kể được tên người dệt, kể được quy trình xe sợi lanh, nhuộm chàm, vẽ sáp ong. Người bán hàng chợ thường chỉ nói chung chung là dệt tay hết, hỏi sâu thêm thì lảng sang chuyện khác.

Nguồn: Duong Nguyen via Pexels.
Mua trực tiếp từ người đang dệt trước hiên nhà thì khả năng gặp hàng thật cao hơn mua ở sạp lớn giữa chợ thị trấn, nơi hàng nhập từ nhiều nguồn trộn lẫn với nhau.
Hàng dệt tay thật tốn rất nhiều công nên giá cao hơn hẳn hàng in máy. Nếu món đồ thêu kín mà giá rẻ bất ngờ thì bạn đã có câu trả lời.
Nếu chỉ muốn mua quà đẹp, không cần dệt tay thì sao
Không sao cả. Hàng in máy vẫn đẹp, nhẹ, dễ gấp mang về, và hợp túi tiền hơn. Chỉ cần biết mình đang mua gì, đừng trả tiền hàng dệt tay cho một món in máy là được. Chọn món gọn nhẹ như khăn, túi nhỏ, dây đeo.
Ghé xem người dệt làm việc trước hiên nhà cũng đáng giá, dù bạn có mua hay không. Nhớ hỏi trước khi chụp ảnh người ta, như bài viết về chụp ảnh người dân trong bản đã nói. Muốn hỏi đường xuống bản nào còn giữ nghề dệt, nhắn Cloud Valley qua WhatsApp hoặc Zalo.
Đi trek cùng chúng tôi
Mọi tuyến trong các bài viết đều kết thúc tại Cloud Valley. Ngủ ở nơi tuyến trek kết thúc, không phải quay về thị xã.


