Chụp ảnh người dân trong bản: hỏi trước như thế nào cho lịch sự
Đi qua bản ở Tả Van, thấy người dân đẹp quá muốn giơ máy lên thì nên làm gì. Câu trả lời ngắn: luôn hỏi trước khi chụp một người cụ thể, và cất máy vui vẻ nếu họ lắc đầu.

Nguồn ảnh bìa: Vietnam Hidden Light via Pexels. Ảnh chụp một phụ nữ H'Mông mặc trang phục truyền thống ở Hà Giang, không phải ở Tả Van.
Bạn đang đi qua một bản ở Tả Van thì thấy một bà cụ người Mông ngồi dệt vải trước hiên nhà, tấm vải chàm xanh đậm, tay thoăn thoắt. Cảnh đẹp quá, bạn giơ máy lên. Bà cụ ngẩng lên nhìn bạn, không cười.
Người dân trong bản không phải là một phần của phong cảnh. Họ đang sống cuộc sống của mình, và một chiếc máy ảnh chĩa thẳng vào mặt là một sự xâm phạm, dù bạn không có ý xấu.

Nguồn: Đỗ Minh Hà Tuấn via Pexels.
Câu trả lời ngắn gọn: luôn hỏi trước khi chụp ảnh một người cụ thể, dù chỉ là một tấm chân dung nhanh. Hỏi bằng lời, bằng cử chỉ, hay nhờ guide hỏi hộ đều được. Nếu người ta lắc đầu hoặc quay đi, cứ vui vẻ cất máy. Không có tấm ảnh nào đáng để người khác khó chịu.
Cách hỏi đơn giản nhất là nhờ guide. Guide biết người trong bản, biết ai vui vẻ chụp ảnh và ai không thích. Nếu đi một mình, bạn vẫn hỏi được: giơ máy lên, chỉ vào máy rồi chỉ vào người đó, kèm một nụ cười và ánh mắt chờ đợi. Hầu hết mọi người hiểu ngay bạn đang xin phép. Họ gật đầu thì chụp, họ lắc đầu thì thôi, đừng nài thêm.
Sau khi chụp, hãy cho người ta xem ảnh. Màn hình máy ảnh nhỏ thôi nhưng đủ để họ thấy mình trong đó, và thường họ sẽ cười.
Trẻ con cần hỏi kỹ hơn. Đừng chụp ảnh trẻ con rồi đăng lên mạng mà không hỏi bố mẹ hoặc người lớn trong nhà. Trẻ ở bản đã quen với việc khách chụp hình, nhưng một tấm ảnh của con người khác không phải đồ lưu niệm miễn phí. Hỏi guide hoặc bố mẹ trẻ trước, và nếu họ lắc đầu thì cất máy đi, đừng chụp lén từ xa.
Cũng đừng trả tiền để được chụp ảnh. Nghe thì có vẻ công bằng, nhưng nó dạy người trong bản rằng đứng yên cho khách chụp là một cách kiếm tiền. Muốn giúp thì mua một món đồ họ tự làm, tiền về tay gia đình và không biến con người thành hàng hóa.
Chụp cảnh thì thoải mái hơn chụp người. Ruộng bậc thang, con đường đất, mái nhà sàn, phiên chợ đông người đều chụp được mà không cần xin phép từng người. Chỉ khi một người cụ thể lọt vào khung hình ở cự ly gần, khuôn mặt rõ ràng, thì mới cần hỏi. Một người đi xa trên đường mòn, lưng quay về phía bạn, không nhận ra được là ai, thì không thành vấn đề.

Nguồn: Son Hoa Nguyen via Pexels. Ảnh chụp một nhiếp ảnh gia đang chụp ruộng bậc thang ở Lào Cai, không phải ở Tả Van.
Một mẹo nhỏ: chụp ít lại, nhìn nhiều hơn. Ngồi xuống uống một chén trà với chủ nhà, nghe họ kể chuyện bản, rồi xin chụp một tấm chung trước khi đi.
Trước chuyến đi, hãy đọc thêm bài về trẻ con xin kẹo, xin tiền và phép tắc trên mâm cơm nhà dân. Nếu bạn đi cùng guide, hỏi guide ngay từ đầu ngày xem bản hôm nay có gì cần lưu ý. Nếu cần hỏi thêm về chuyến đi hay chỗ ở, nhắn cho Cloud Valley qua WhatsApp hoặc Zalo, nhà sẽ trả lời trước khi bạn lên đường.
Đi trek cùng chúng tôi
Mọi tuyến trong các bài viết đều kết thúc tại Cloud Valley. Ngủ ở nơi tuyến trek kết thúc, không phải quay về thị xã.


